{"id":2292,"date":"2024-12-02T14:42:49","date_gmt":"2024-12-02T11:42:49","guid":{"rendered":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/?p=2292"},"modified":"2024-12-11T21:38:49","modified_gmt":"2024-12-11T18:38:49","slug":"pazartesi-sendromu-dumurluk-kalp-krizi-ve-felc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/pazartesi-sendromu-dumurluk-kalp-krizi-ve-felc\/","title":{"rendered":"Pazartesi Sendromu, Dumurluk, Kalp Krizi ve Fel\u00e7"},"content":{"rendered":"<p>Dumurluk Kayg\u0131 Envanteri diye bir \u015fey duymu\u015f muydunuz? \u00d6te yandan kalp krizi, fel\u00e7 ve kayg\u0131 bozuklu\u011funun haftan\u0131n g\u00fcnleri ile ili\u015fkili olabilece\u011fini tahmin eder miydiniz? Bir grup T\u00fcrk biliminsan\u0131n\u0131n konuyla ilgili haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 harika bir makaleye rastlad\u0131m. \u0130\u015fte detaylar.<!--more--><\/p>\n<p>End\u00fcstrile\u015fmi\u015f toplumlarda, pazartesi g\u00fcn\u00fcn\u00fcn bireyler \u00fczerindeki duygusal etkisinin di\u011fer g\u00fcnlerden daha olumsuz oldu\u011funa dair yayg\u0131n bir g\u00f6r\u00fc\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu durum, &#8220;pazartesi h\u00fczn\u00fc&#8221; ya da &#8220;kara pazartesi&#8221; gibi ifadelerle tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Yap\u0131lan pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma, pazartesi g\u00fcnlerinin olumsuz etkilerini ortaya koyan sonu\u00e7lar sunmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda, haftan\u0131n di\u011fer g\u00fcnlerine k\u0131yasla pazartesi g\u00fcnlerinde daha y\u00fcksek oranlarda kalp krizi, fel\u00e7, intihar, i\u015f kazalar\u0131, i\u015fe devams\u0131zl\u0131k, olumsuz an\u0131lar\u0131n hat\u0131rlanmas\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck i\u015f performans\u0131 gibi durumlar\u0131n g\u00f6zlemlendi\u011fi belirtilmi\u015ftir (Bryson A, Forth J, 2007; Areni CS, Burger M. 2008).<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Kalp Krizi, Fel\u00e7 ve Pazartesi<\/strong><\/p>\n<p>Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, kalp krizi ve fel\u00e7 vakalar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle g\u00fcn\u00fcn sabah saatlerinde, \u00f6zellikle de pazartesi sabah\u0131 08.00\u201309.00 aral\u0131\u011f\u0131nda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulamaktad\u0131r. Hafta i\u00e7i mesai d\u00fczenine sahip bireylerde, sabah saatlerinde ger\u00e7ekle\u015fen fizyolojik de\u011fi\u015fimlerin ve artan otonom sinir sistemi aktivitesinin, bu durumlar\u0131n olu\u015fumunda etkili olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca, hafta sonunun rahat atmosferinden \u00e7\u0131k\u0131p, pazartesi g\u00fcn\u00fc planl\u0131 ve stresli bir i\u015f temposuna ge\u00e7i\u015fin getirdi\u011fi fiziksel ve zihinsel y\u00fck art\u0131\u015f\u0131, bu sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol oynayabilir (Oren H, Cosgun A, 2007; Larsen RJ, Kasimatis M, 1990; Willich SN, Lowel H, Lewis M, 1994).<\/p>\n<p>Stresin duygusal boyutu, haftan\u0131n g\u00fcnlerine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir. Larsen ve Kasimatis&#8217;in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, haftal\u0131k bir duygu durumu d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmi\u015f ve cuma ile cumartesi g\u00fcnlerinde depresyon d\u00fczeyinin en d\u00fc\u015f\u00fck, pazartesi ve per\u015fembe g\u00fcnlerinde ise en y\u00fcksek oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Bununla birlikte, baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar bu t\u00fcr duygusal dalgalanmalar\u0131n yaln\u0131zca pazartesi g\u00fcn\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, genel olarak \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcnleri ile hafta sonu aras\u0131nda bir fark olu\u015ftu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmektedir (Larsen RJ, Kasimatis M, 1990; Akay A, Martinsson P, 2009; Croft GP, Walker AE, 2001; Stone AA, Schwartz JE, 2006).<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 1\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p>Yard. Do\u00e7. Dr. Yasin Bez, Yard. Do\u00e7. Dr. Abdurrahim Emhan, Yard. Do\u00e7. Dr. Mustafa Ar\u0131, Prof. Dr. \u015eakir \u00d6zen taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma 230 b\u00fcro personeli \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f. \u00c7al\u0131\u015fmada Dumurluk Kayg\u0131 Envanteri, S\u00fcrekli Kayg\u0131 Envanteri ve Beck Depresyon Envanteri kullan\u0131larak, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n demografik \u00f6zellikleri, Pazartesi g\u00fcn\u00fc ve Per\u015fembe g\u00fcnleri aras\u0131nda ya\u015flad\u0131klar\u0131 kayg\u0131 durumu aras\u0131ndaki ili\u015fki incelenmi\u015f. Bulgular ve sonu\u00e7lar a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u00e7\u0131km\u0131\u015f (Bez Y, Ermhan A, Ar\u0131 M, \u00d6zen \u015e, 2010) ;<\/p>\n<div class=\"page\" title=\"Page 4\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<ol>\n<li>Pazartesi gu\u0308nku\u0308 su\u0308rekli kayg\u0131 du\u0308zeyi 30\u2019lu ve 40\u2019l\u0131 yas\u0327lar\u0131ndaki ve ayr\u0131ca 50 yas\u0327\u0131n u\u0308zerindeki bu\u0308ro c\u0327al\u0131s\u0327an- lar\u0131nda, 20\u2019li yas\u0327lar\u0131ndaki genc\u0327 bu\u0308ro c\u0327al\u0131s\u0327anlar\u0131na go\u0308re daha yu\u0308ksek bulunmus\u0327tur. Daha uzun is\u0327 tecru\u0308besine ve daha du\u0308s\u0327u\u0308k bir eg\u0306itim seviyesine sahip olan c\u0327al\u0131s\u0327anlar\u0131n, su\u0308rekli kayg\u0131 du\u0308zeylerinin daha yu\u0308ksek oldug\u0306u go\u0308ru\u0308l- mu\u0308s\u0327tu\u0308r. Bu c\u0327al\u0131s\u0327anlar\u0131n hiyerars\u0327ik yu\u0308kselme olanaklar\u0131n\u0131n az veya imkans\u0131z oldug\u0306u kariyer platosuna du\u0308s\u0327tu\u0308kleri ve bu durumun bir sonucu olarak daha fazla kayg\u0131 yas\u0327ad\u0131klar\u0131 du\u0308s\u0327u\u0308nu\u0308lebilir.<\/li>\n<li class=\"column\">Memurlar\u0131n su\u0308rekli kayg\u0131 puanlar\u0131 yo\u0308neticilerden daha yu\u0308ksekti. Her ne kadar bu bulgu s\u0131n\u0131rda bir istatis- tiksel anlaml\u0131l\u0131k tas\u0327\u0131sa da, memurlar\u0131n yo\u0308neticilerden daha fazla psikolojik sorunlar yas\u0327ad\u0131g\u0306\u0131 yo\u0308nu\u0308ndeki litera- tu\u0308r bilgisiyle uyumlu bir bulgudur (22). C\u0327al\u0131s\u0327ma grubu- muzdaki kad\u0131nlar\u0131n pazartesi gu\u0308nu\u0308 yap\u0131lan deg\u0306erlendir- melerinde, erkeklerden daha fazla su\u0308rekli kayg\u0131 yas\u0327\u0131yor olmalar\u0131 da, literatu\u0308rde bulunan kayg\u0131 bozukluklar\u0131 dahil baz\u0131 psikopatolojilerin kad\u0131nlarda daha s\u0131k go\u0308ru\u0308l- du\u0308g\u0306u\u0308 bilgisiyle uyumlu bir sonuc\u0327tur.<\/li>\n<li class=\"column\">C\u0327al\u0131s\u0327man\u0131n her iki gu\u0308nu\u0308nde de eksiksiz bilgi veren toplam 61 olgu incelendig\u0306inde, durumluk ve su\u0308rekli kayg\u0131 du\u0308zeylerinin pazartesi gu\u0308nu\u0308 pers\u0327embe gu\u0308nu\u0308nden daha yu\u0308ksek olmas\u0131, c\u0327al\u0131s\u0327mam\u0131z\u0131n ana hipotezini dog\u0306- rular niteliktedir. Bizim, her iki gu\u0308n aras\u0131nda saptad\u0131g\u0306\u0131m\u0131z DKE ve SKE puanlar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131g\u0306\u0131n klinik o\u0308nemi tart\u0131s\u0327\u0131labilir olmakla birlikte, bas\u0327ka u\u0308lkelerde yap\u0131lan baz\u0131 c\u0327al\u0131s\u0327malarda pazartesi gu\u0308nu\u0308nu\u0308n yorgunluk ve hu\u0308zu\u0308n ile ilis\u0327kili oldug\u0306u da bildirilmis\u0327tir.<\/li>\n<li class=\"column\">Klinik ac\u0327\u0131dan o\u0308nemli olabilecek genel bir sonuc\u0327; stres ile ilis\u0327kili oldug\u0306u bilinen kalp krizi, felc\u0327 ve ritim bozukluklar\u0131 gibi fiziksel hastal\u0131klar\u0131n pazartesi gu\u0308nu\u0308 daha s\u0131k go\u0308ru\u0308lmesidir. C\u0327al\u0131s\u0327mam\u0131zda kat\u0131l\u0131mc\u0131la- r\u0131n kendilerine veya eski c\u0327al\u0131s\u0327ma arkadas\u0327lar\u0131na ait, pazartesi gu\u0308nu\u0308 ortaya c\u0327\u0131km\u0131s\u0327 olan, fiziksel hastal\u0131klar sorgulanmam\u0131s\u0327t\u0131r. Baz\u0131 aras\u0327t\u0131rmac\u0131lar pazartesi gu\u0308nu\u0308 artm\u0131s\u0327 olan fiziksel hastal\u0131klar\u0131, haftan\u0131n gu\u0308nleri aras\u0131nda ortaya c\u0327\u0131kabilen yeme ic\u0327me al\u0131s\u0327kanl\u0131klar\u0131ndaki bir tak\u0131m ku\u0308ltu\u0308rel farkl\u0131l\u0131klarla da ilis\u0327kilendirmis\u0327lerdir.<\/li>\n<li class=\"column\">Sonuc\u0327 olarak, bu\u0308ro c\u0327al\u0131s\u0327anlar\u0131 haftan\u0131n ilk c\u0327al\u0131s\u0327ma gu\u0308nu\u0308 olan pazartesi, pers\u0327embe gu\u0308nu\u0308ne go\u0308re daha yu\u0308k- sek du\u0308zeyde kayg\u0131 yas\u0327amaktad\u0131rlar. Pazartesi gu\u0308nu\u0308ne ait k\u0131smen yu\u0308ksek kayg\u0131 du\u0308zeyi; ilerlemis\u0327 yas\u0327, daha uzun is\u0327 tecru\u0308besi (ayn\u0131 is\u0327te uzun su\u0308re c\u0327al\u0131s\u0327ma), du\u0308s\u0327u\u0308k eg\u0306itim du\u0308zeyi, kad\u0131n olmak ve memur statu\u0308su\u0308nde c\u0327al\u0131s\u0327- mak ile ilis\u0327kili go\u0308zu\u0308kmektedir. Gu\u0308nlerin c\u0327al\u0131s\u0327anlar u\u0308ze- rindeki psikolojik etkileri konusundaki bilgilerimizi art-t\u0131rmak ic\u0327in, haftan\u0131n tu\u0308m gu\u0308nlerini inceleyen ve dig\u0306er meslekleri de ele alan daha genis\u0327 kapsaml\u0131 aras\u0327t\u0131rmalara ihtiyac\u0327 vard\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ana Kaynak:<\/strong> Bez Y, Ermhan A, Ar\u0131 M, \u00d6zen \u015e, 2010; Du\u0308s\u0327u\u0308nen Adam Psikiyatri ve No\u0308rolojik Bilimler Dergisi 2011;24:38-43 DOI: 10.5350\/DAJPN2011240105<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dumurluk Kayg\u0131 Envanteri diye bir \u015fey duymu\u015f muydunuz? \u00d6te yandan kalp krizi, fel\u00e7 ve kayg\u0131 bozuklu\u011funun haftan\u0131n g\u00fcnleri ile ili\u015fkili olabilece\u011fini tahmin eder miydiniz? Bir grup T\u00fcrk biliminsan\u0131n\u0131n konuyla ilgili haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 harika bir makaleye rastlad\u0131m. \u0130\u015fte detaylar.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68,21,20],"tags":[510,509,511,458,28,24,26,102],"class_list":["post-2292","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-is-dunyasi","category-blog","category-yazilar","tag-dumur-ne-demek","tag-dumurluk","tag-haftabasi","tag-is-dunyasi","tag-motivasyon","tag-pazartesi","tag-pazartesi-sendromu","tag-sendromsuz-pazartesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2292","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2292"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2294,"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2292\/revisions\/2294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gokselaksel.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}